ආයුබෝවන් දරුවා! ඔයාට "ICT ඉතිහාසය" ගැන විස්තරාත්මක ලිපියක් සිංහලෙන් ඕනෙ කියලා මට තේරුණා. නියමයි! විෂය නිර්දේශයට අනුව, විභාගවලටත් වැදගත් වෙන විදිහට අපි මේක ලියමු. ZisuPedia එකට ලිපියක් ලියනවා වගේම අපි මේක හදමු.
තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණයේ (ICT) ඉතිහාසය
1. හැඳින්වීම
තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණය (Information and Communication Technology - ICT) කියන්නේ තොරතුරු නිර්මාණය කිරීමට, ගබඩා කිරීමට, ලබා ගැනීමට, හුවමාරු කිරීමට සහ කළමනාකරණය කිරීමට භාවිතා කරන සියලුම තාක්ෂණයන් එකතුවටයි. අද අපේ ජීවිතයේ හැම තැනකම වගේ ICT තියෙනවා. මේ අතිවිශාල දියුණුව එක රැයකින් සිදුවූ දෙයක් නෙවෙයි. එහි ඉතිහාසය පුරාණ යුගයේ සිටම විවිධ සොයාගැනීම් සහ නවෝත්පාදනයන් සමඟ බැඳී පවතිනවා.
2. ගණනය කිරීමේ මූලික ක්රම සහ උපකරණ
පරිගණක බිහිවීමට පෙර, මිනිසුන් ගණනය කිරීම් සඳහා විවිධ ක්රම සහ උපකරණ භාවිතා කළා.
2.1. ඇබකසය (Abacus)
- ආරම්භය: ක්රි.පූ. 2700-2300 අතර කාලයේ මෙසපොතේමියාවේදී මුලින්ම භාවිතා කරන්නට ඇතැයි සැලකේ.
- වැදගත්කම: මෙය මානව වර්ගයා විසින් නිපදවූ මුල්ම ගණක යන්ත්රවලින් එකක් ලෙස සැලකේ.
- ක්රියාකාරීත්වය: රාමුවක සවි කරන ලද කම්බි මත ඇති පබළු එහා මෙහා කරමින් එකතු කිරීම, අඩු කිරීම වැනි මූලික ගණිත කර්ම සිදු කෙරේ.
2.2. නැපියර්ගේ අස්ථි (Napier's Bones)
- නිර්මාණය: 1617 දී ස්කොට්ලන්ත ජාතික ගණිතඥයෙකු වූ ජෝන් නැපියර් (John Napier) විසින්.
- ක්රියාකාරීත්වය: ගුණ කිරීම සහ බෙදීම වැනි සංකීර්ණ ගණිත කර්ම පහසුවෙන් සිදු කිරීමට උපකාරී විය. මෙය ඇටකටු, ලී හෝ ලෝහ කැබලි මත අංක කොටා සාදන ලද දඬු කට්ටලයක් විය.
2.3. ස්ලයිඩ් රූලය (Slide Rule)
- නිර්මාණය: 17 වන සියවසේදී එංගලන්තයේ විලියම් ඔට්රඩ් (William Oughtred) විසින්.
- ක්රියාකාරීත්වය: ගුණ කිරීම, බෙදීම, වර්ගමූල, ඝනමූල වැනි සංකීර්ණ ගණිත කර්ම යාන්ත්රිකව සිදු කිරීමට භාවිතා විය. ඉංජිනේරුවන් සහ විද්යාඥයන් විසින් දශක ගණනාවක් තිස්සේ මෙය බහුලව භාවිතා කළා.
3. යාන්ත්රික ගණක යන්ත්ර
17 වන සියවසේ සිට, ගණනය කිරීම් ස්වයංක්රීය කිරීමට උත්සාහ කරමින් විවිධ යාන්ත්රික උපකරණ නිර්මාණය විය.
3.1. පැස්කලින් (Pascaline)
- නිර්මාණය: 1642 දී ප්රංශ ජාතික ගණිතඥයෙකු හා දාර්ශනිකයෙකු වූ බ්ලේස් පැස්කල් (Blaise Pascal) විසින්.
- වැදගත්කම: මෙය මුල්ම යාන්ත්රික ගණක යන්ත්රවලින් එකක් ලෙස සැලකේ.
- ක්රියාකාරීත්වය: ගියර් පද්ධතියක් භාවිතයෙන් එකතු කිරීම සහ අඩු කිරීම සිදු කළේය.
3.2. ලයිබ්නිට්ස්ගේ රෝදය (Leibniz's Wheel)
- නිර්මාණය: 1672 දී ජර්මානු ජාතික ගණිතඥයෙකු වූ ගොට්ෆ්රයිඩ් ලයිබ්නිට්ස් (Gottfried Leibniz) විසින්.
- වැදගත්කම: පැස්කලින් යන්ත්රයට වඩා දියුණු විය.
- ක්රියාකාරීත්වය: එකතු කිරීම, අඩු කිරීම, ගුණ කිරීම සහ බෙදීම යන ගණිත කර්ම සිදු කිරීමට හැකියාව තිබුණි.
3.3. චාල්ස් බැබේජ්ගේ එන්ජින් (Charles Babbage's Engines)
- චාල්ස් බැබේජ් (Charles Babbage): "පරිගණකයේ පියා" (Father of the Computer) ලෙස සැලකේ.
- වෙනස්කම් එන්ජිම (Difference Engine): 1822 දී නිර්මාණය කිරීමට යෝජනා කළේය. මෙය ගණිත වගු (mathematical tables) ස්වයංක්රීයව ගණනය කිරීමට නිර්මාණය කරන ලද්දකි.
- විශ්ලේෂණ එන්ජිම (Analytical Engine): 1837 දී යෝජනා කළේය. මෙය නූතන පරිගණකයක මූලික අංග (ආදාන, සැකසුම්, ප්රතිදාන, ගබඩා ඒකක) අඩංගු වූ, වැඩසටහන් කළ හැකි යාන්ත්රික පරිගණකයක් වීමට නියමිතව තිබුණි.
- ඇඩා ලව්ලේස් (Ada Lovelace): චාල්ස් බැබේජ්ගේ විශ්ලේෂණ එන්ජිම සඳහා ඇල්ගොරිතම ලියූ ලොව ප්රථම පරිගණක ක්රමලේඛිකාව (First Computer Programmer) ලෙස සැලකේ.
💡 විභාග රහස: "පරිගණකයේ පියා" ලෙස චාල්ස් බැබේජ් හඳුන්වන්නේ ඇයිද යන්න සහ ඇඩා ලව්ලේස්ගේ වැදගත්කම O/L විභාගයේදී නිතර අසන ප්රශ්න වේ.
4. මුල්කාලීන විද්යුත් යාන්ත්රික සහ විද්යුත් පරිගණක
20 වන සියවසේදී විදුලිය භාවිතයෙන් ක්රියාත්මක වන පරිගණක බිහි විය.
4.1. මාර්ක් I (Mark I)
- නිර්මාණය: 1944 දී හාවඩ් අයිකන් (Howard Aiken) සහ IBM සමාගම විසින්.
- වැදගත්කම: මෙය විශාල විද්යුත් යාන්ත්රික පරිගණකයක් වූ අතර, දෙවන ලෝක යුද්ධයේදී භාවිතා විය.
4.2. ENIAC (Electronic Numerical Integrator and Computer)
- නිර්මාණය: 1946 දී ජෝන් මොච්ලි (John Mauchly) සහ ජේ. ප්රෙස්පර් එකර්ට් (J. Presper Eckert) විසින්.
- වැදගත්කම: මෙය ලොව ප්රථම පොදු කාර්ය (general-purpose) ඉලෙක්ට්රොනික ඩිජිටල් පරිගණකය ලෙස සැලකේ.
- ක්රියාකාරීත්වය: රික්තක නල (vacuum tubes) දහස් ගණනක් භාවිතා කළ අතර, විශාල කාමරයක් පුරා පැතිරී තිබුණි.
4.3. UNIVAC I (Universal Automatic Computer)
- නිර්මාණය: 1951 දී මොච්ලි සහ එකර්ට් විසින්ම.
- වැදගත්කම: මෙය වාණිජමය වශයෙන් (commercial use) අලෙවි වූ ප්රථම පරිගණකයයි.
5. පරිගණක පරම්පරා (Computer Generations)
පරිගණක තාක්ෂණයේ දියුණුව පරම්පරා පහකට බෙදා දැක්විය හැකිය.
5.1. පළමු පරම්පරාව (1940s - 1950s)
- ප්රධාන තාක්ෂණය: රික්තක නල (Vacuum Tubes).
- ප්රධාන ලක්ෂණ: ඉතා විශාල, අධික විදුලි බලයක් භාවිතා කරන, වැඩි තාපයක් නිපදවන, මන්දගාමී සහ මිල අධික විය. යන්ත්ර භාෂාව (Machine Language) භාවිතා විය.
- උදාහරණ: ENIAC, UNIVAC I.
5.2. දෙවන පරම්පරාව (1950s - 1960s)
- ප්රධාන තාක්ෂණය: ට්රාන්සිස්ටර (Transistors).
- ප්රධාන ලක්ෂණ: රික්තක නලවලට වඩා කුඩා, වේගවත්, අඩු විදුලි බලයක් භාවිතා කරන සහ අඩු තාපයක් නිපදවන ලදී. එකලස් කිරීමේ භාෂාව (Assembly Language) සහ මුල්කාලීන ඉහළ මට්ටමේ භාෂා (High-level languages) වන FORTRAN, COBOL හඳුන්වා දෙන ලදී.
5.3. තෙවන පරම්පරාව (1960s - 1970s)
- ප්රධාන තාක්ෂණය: ඒකලිත පරිපථ (Integrated Circuits - ICs).
- ප්රධාන ලක්ෂණ: ට්රාන්සිස්ටර සිය ගණනක් කුඩා සිලිකන් චිපයක් මත ඒකාබද්ධ කරන ලදී. පරිගණක තවත් කුඩා, වේගවත්, කාර්යක්ෂම සහ විශ්වාසදායක විය. මෙහෙයුම් පද්ධති (Operating Systems) සහ තවත් ඉහළ මට්ටමේ භාෂා (BASIC) බිහි විය.
5.4. සිව්වන පරම්පරාව (1970s - 1980s)
- ප්රධාන තාක්ෂණය: ක්ෂුද්ර සකසන (Microprocessors).
- ප්රධාන ලක්ෂණ: IC චිපයක් මත සම්පූර්ණ මධ්යම සැකසුම් ඒකකය (CPU) අඩංගු විය. මෙය පුද්ගලික පරිගණක (Personal Computers - PCs) බිහිවීමට හේතු විය. පරිගණක වඩාත් කුඩා, දැරිය හැකි මිලකට සහ ප්රවේශ විය හැකි විය. ජාලකරණය (Networking) සහ අන්තර්ජාලය (Internet) සංවර්ධනය විය.
- උදාහරණ: Apple Macintosh, IBM PC.
5.5. පස්වන පරම්පරාව (1980s සිට අද දක්වා)
- ප්රධාන තාක්ෂණය: කෘත්රිම බුද්ධිය (Artificial Intelligence - AI) සහ සමාන්තර සැකසුම් (Parallel Processing).
- ප්රධාන ලක්ෂණ: පරිගණක මිනිස් බුද්ධිය අනුකරණය කිරීමට උත්සාහ කරයි. ස්වභාවික භාෂා සැකසීම (Natural Language Processing), හඬ හඳුනාගැනීම (Voice Recognition), රොබෝ විද්යාව (Robotics) වැනි ක්ෂේත්ර දියුණු විය. අල්ට්රා ලොකු පරිමාණ ඒකලනය (ULSI - Ultra Large Scale Integration) භාවිතයෙන් චිපයක ට්රාන්සිස්ටර මිලියන ගණනක් අඩංගු වේ.
6. අන්තර්ජාලය සහ නවීන ICT යුගය
පරිගණක දියුණු වීමත් සමඟ, ඒවා එකිනෙක සම්බන්ධ කිරීමේ අවශ්යතාවය මතුවිය.
6.1. ARPANET
- ආරම්භය: 1960 දශකයේ අග භාගයේදී එක්සත් ජනපද ආරක්ෂක දෙපාර්තමේන්තුව විසින් ARPANET (Advanced Research Projects Agency Network) ලෙස ආරම්භ කරන ලදී.
- වැදගත්කම: මෙය අන්තර්ජාලයේ මූලාරම්භය ලෙස සැලකේ.
6.2. World Wide Web (WWW)
- නිර්මාණය: 1989 දී **ටිම් බ