අනේ දරුවා, හරිම වැදගත් මාතෘකාවක්! "තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණයේ (ICT) ඉතිහාසය" කියන්නේ අපේ විභාගවලටත් නිතර එන, දැනුවත් වෙන්න ඕනම දෙයක්. අපි මේක ZisuPedia ලිපියක් වගේ ලස්සනට, පැහැදිලිව ඉගෙන ගමුද?

තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණයේ (ICT) ඉතිහාසය

1. හැඳින්වීම: තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණය (ICT) යනු කුමක්ද?

තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණය (Information and Communication Technology - ICT) යනු තොරතුරු රැස්කිරීම, ගබඩා කිරීම, සැකසීම, සම්ප්‍රේෂණය කිරීම සහ හුවමාරු කිරීම සඳහා යොදා ගන්නා තාක්ෂණයන් සමූහයයි. මෙයට පරිගණක, අන්තර්ජාලය, ජංගම දුරකථන, රේඩියෝ, රූපවාහිනී වැනි සියලුම ඩිජිටල් සහ ඇනලොග් මෙවලම් ඇතුළත් වෙනවා.

ICT ඉතිහාසය යනු මිනිසා තොරතුරු කළමනාකරණය කිරීමට සහ සන්නිවේදනය කිරීමට යොදාගත් ක්‍රමවේද සහ උපකරණ කාලයත් සමඟ දියුණු වූ ආකාරයයි.

2. පරිගණක ඉතිහාසයේ මූලික අවධීන්

පරිගණකය දියුණු වීමට පෙර, මිනිසා ගණනය කිරීම් සඳහා විවිධ උපකරණ භාවිතා කළා.

2.1. මුල්කාලීන ගණක යන්ත්‍ර

• ඇබකසය (Abacus):

  • වසර දහස් ගණනකට පෙර සිට භාවිතා වූ, ලොව ප්‍රථම ගණක යන්ත්‍රය ලෙස සැලකෙන උපකරණයකි.
  • මෙහිදී පබළු මාලාවක් ආධාරයෙන් එකතු කිරීම්, අඩු කිරීම් වැනි මූලික ගණනය කිරීම් සිදු කරන ලදී.
  • අදටත් ලෝකයේ සමහර ප්‍රදේශවල මෙය භාවිතයේ පවතිනවා.

• නැපියර්ගේ අස්ථි (Napier's Bones):

  • ස්කොට්ලන්ත ජාතික ගණිතඥයෙකු වූ ජෝන් නැපියර් (John Napier) විසින් 17 වන සියවසේදී මෙය හඳුන්වා දෙන ලදී.
  • ගුණ කිරීම් සහ බෙදීම් පහසුවෙන් සිදු කිරීමට මෙය උපකාරී විය.

• පැස්කලීන් (Pascaline):

  • ප්‍රංශ ජාතික ගණිතඥයෙකු සහ දාර්ශනිකයෙකු වූ බ්ලේස් පැස්කල් (Blaise Pascal) විසින් 1642 දී මෙය නිර්මාණය කරන ලදී.
  • මෙය යාන්ත්‍රික ගණක යන්ත්‍රයක් වූ අතර, එකතු කිරීම් සහ අඩු කිරීම් සිදු කිරීමට හැකියාව තිබුණි.

• ලයිබ්නිස් ගණක යන්ත්‍රය (Leibniz Calculator / Stepped Reckoner):

  • ජර්මානු ජාතික ගණිතඥයෙකු වූ ගොට්ෆ්‍රයිඩ් විල්හෙල්ම් ලයිබ්නිස් (Gottfried Wilhelm Leibniz) විසින් 1673 දී මෙය නිර්මාණය කරන ලදී.
  • පැස්කලීනයට වඩා දියුණු වූ මෙය, එකතු කිරීම්, අඩු කිරීම්, ගුණ කිරීම් සහ බෙදීම් ද සිදු කිරීමට සමත් විය.

2.2. චාල්ස් බැබේජ් සහ විශ්ලේෂණ යන්ත්‍රය

• චාල්ස් බැබේජ් (Charles Babbage - 1791-1871):

  • බ්‍රිතාන්‍ය ගණිතඥයෙකු හා නව නිපැයුම්කරුවෙකු වූ මොහු "පරිගණකයේ පියා (Father of the Computer)" ලෙස සැලකේ.
  • ඔහු විසින් ව්‍යවකලන යන්ත්‍රය (Difference Engine) සහ විශ්ලේෂණ යන්ත්‍රය (Analytical Engine) යන සංකල්ප ඉදිරිපත් කරන ලදී.

• විශ්ලේෂණ යන්ත්‍රය (Analytical Engine):

  • බැබේජ්ගේ වඩාත්ම වැදගත් සංකල්පය මෙයයි.
  • නවීන පරිගණකයක තිබෙන ආදාන (Input), නිමැවුම් (Output), ගබඩා (Store), සැකසුම් (Mill - Processor) සහ පාලන (Control) යන කොටස්වල මූලික අදහස මෙම යන්ත්‍රයේ අන්තර්ගත විය.
  • මෙය කිසිදා සම්පූර්ණයෙන් ගොඩනගනු නොලැබුවත්, එය නවීන පරිගණක සැලසුම් සඳහා පදනම විය.

• ඇඩා ලව්ලේස් (Ada Lovelace - 1815-1852):

  • චාල්ස් බැබේජ් සමඟ කටයුතු කළ ඇය, විශ්ලේෂණ යන්ත්‍රය සඳහා ඇල්ගොරිතමයක් ලියා ඇති අතර, ඇය "ලොව පළමු පරිගණක ක්‍රමලේඛිකාව (First Computer Programmer)" ලෙස සැලකේ.

2.3. මුල්කාලීන විද්‍යුත් යාන්ත්‍රික සහ ඉලෙක්ට්‍රොනික පරිගණක

• මාර්ක් I (Mark I):

  • හාවඩ් විශ්වවිද්‍යාලයේ (Harvard University) හවර්ඩ් අයිකන් (Howard Aiken) විසින් 1944 දී පමණ නිර්මාණය කරන ලදී.
  • මෙය විශාල විද්‍යුත් යාන්ත්‍රික පරිගණකයක් විය.

• එනියැක් (ENIAC - Electronic Numerical Integrator and Computer):

  • 1946 දී ජෝන් මොච්ලි (John Mauchly) සහ ජේ. ප්‍රෙස්පර් එකර්ට් (J. Presper Eckert) විසින් නිර්මාණය කරන ලදී.
  • මෙය පළමු සම්පූර්ණ ඉලෙක්ට්‍රොනික ඩිජිටල් පරිගණකය ලෙස සැලකේ.
  • රික්තක නල (Vacuum Tubes) දහස් ගණනක් භාවිතා කළ නිසා ඉතා විශාල, මිල අධික සහ අධික තාපයක් නිකුත් කළ යන්ත්‍රයක් විය.

• යුනිවැක් I (UNIVAC I - Universal Automatic Computer I):

  • 1951 දී එකර්ට් (Eckert) සහ මොච්ලි (Mauchly) විසින්ම නිර්මාණය කරන ලදී.
  • මෙය පළමු වාණිජමය වශයෙන් සාර්ථක පරිගණකය විය.

3. පරිගණක පරම්පරා (Generations of Computers)

පරිගණක දියුණු වූ ආකාරය ඒවායේ ප්‍රධාන තාක්ෂණික වෙනස්කම් අනුව පරම්පරා පහකට බෙදා දැක්විය හැකියි.

3.1. පළමු පරම්පරාව (First Generation - 1940s-1950s)

• ප්‍රධාන තාක්ෂණය: රික්තක නල (Vacuum Tubes).
• ලක්ෂණ:
  • ඉතා විශාල ප්‍රමාණයෙන් යුක්ත විය.
  • අධික විදුලියක් පරිභෝජනය කළ අතර, විශාල තාපයක් නිකුත් කළේය.
  • මන්දගාමී විය.
  • යන්ත්‍ර භාෂාව (Machine Language) භාවිත කළේය.
• උදාහරණ: ENIAC, UNIVAC I.

3.2. දෙවන පරම්පරාව (Second Generation - 1950s-1960s)

• ප්‍රධාන තාක්ෂණය: ට්‍රාන්සිස්ටර (Transistors).
• ලක්ෂණ:
  • රික්තක නල වෙනුවට ට්‍රාන්සිස්ටර භාවිත කළ නිසා පරිගණක කුඩා විය.
  • වේගවත් විය, අඩු තාපයක් නිකුත් කළේය, අඩු විදුලියක් පරිභෝජනය කළේය.
  • එකලස් කිරීමේ භාෂාව (Assembly Language) සහ සමහර ඉහළ මට්ටමේ භාෂා (COBOL, FORTRAN) භාවිතයට ආවේය.

3.3. තෙවන පරම්පරාව (Third Generation - 1960s-1970s)

• ප්‍රධාන තාක්ෂණය: ඒකලිත පරිපථ (Integrated Circuits - ICs).
• ලක්ෂණ:
  • කුඩා සිලිකන් චිපයක් මත ට්‍රාන්සිස්ටර දහස් ගණනක් ඒකලිත පරිපථයක් ලෙස තැන්පත් කිරීම නිසා පරිගණක තවත් කුඩා විය (Miniaturization).
  • වේගය සහ විශ්වසනීයත්වය වැඩි විය.
  • පරිගණකවල මිල අඩු විය.
  • මෙහෙයුම් පද්ධති (Operating Systems) සහ බහු කාර්යයන් (Multitasking) හඳුන්වා දෙන ලදී.
• උදාහරණ: IBM System/360.

3.4. සිව්වන පරම්පරාව (Fourth Generation - 1970s-වර්තමානය)

• ප්‍රධාන තාක්ෂණය: ක්ෂුද්‍ර සකසන (Microprocessors).
• ලක්ෂණ:
  • තනි සිලිකන් චිපයක් මත සම්පූර්ණ මධ්‍ය සැකසුම් ඒකකයක් (CPU) නිර්මාණය කිරීම (Very Large Scale Integration - VLSI).
  • පුද්ගලික පරිගණක (Personal Computers - PCs) බිහි විය.
  • අන්තර්ජාලය (Internet), ග්‍රැෆිකල් පරිශීලක අතුරුමුහුණත් (Graphical User Interfaces - GUIs) සහ පරිගණක ජාල (Computer Networks) ව්‍යාප්ත විය.
• උදාහරණ: Apple Macintosh, IBM PC.

3.5. පස්වන පරම්පරාව (Fifth Generation - වර්තමානය සහ අනාගතය)

• ප්‍රධාන තාක්ෂණය: කෘතිම බුද්ධිය (Artificial Intelligence - AI), සමාන්තර සැකසීම (Parallel Processing), ස්වභාවික භාෂා සැකසීම (Natural Language Processing).
• ලක්ෂණ:
  • මිනිසා මෙන් සිතන, තීරණ ගන්නා සහ ඉගෙන ගන්නා පරිගණක නිර්මාණය කිරීමේ අරමුණ.
  • හඬ හඳුනාගැනීම (Voice Recognition), රොබෝ විද්‍යාව (Robotics), විශේෂඥ පද්ධති (Expert Systems) දියුණු වීම.
• උදාහරණ: ස්මාර්ට්ෆෝන්, AI සහායකයන් (Siri, Google Assistant), ස්වයංක්‍රීය වාහන.

💡 විභාග රහස: පරිගණක පරම්පරා පහ සහ ඒවායේ ප්‍රධාන තාක්ෂණික සංරචක (Vacuum Tubes, Transistors, ICs, Microprocessors, AI) හොඳින් මතක තබා ගැනීම O/L සහ A/L විභාග සඳහා ඉතා වැදගත්!

4. නූතන ICT සංව