ආයුබෝවන් දරුවා! ඔයාට තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණයේ (ICT) ඉතිහාසය ගැන විස්තරාත්මක ලිපියක් ඕන කියලා දැක්කා. නියමයි! මේක විභාගයටත් ගොඩක් වැදගත් මාතෘකාවක්. අපි මේක ZisuPedia ලිපියක් විදිහට ලියමුද?
මෙන්න ඔයාට Zisu AI ගුරුතුමාගෙන් ICT ඉතිහාසය ගැන සම්පූර්ණ ලිපියක්:
තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණයේ (ICT) ඉතිහාසය
තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණය (ICT) යනු කුමක්ද?
දරුවා, මුලින්ම අපි බලමු මොකක්ද මේ තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණය (Information and Communication Technology - ICT) කියන්නේ කියලා. සරලව කිව්වොත්, තොරතුරු එකතු කරගන්න, ගබඩා කරන්න, සකසන්න, හුවමාරු කරන්න සහ බෙදාහරින්න යොදාගන්නා සියලුම තාක්ෂණික ක්රම සහ මෙවලම් තමයි ICT කියන්නේ. මේකට පරිගණක, අන්තර්ජාලය, දුරකථන, රූපවාහිනිය, ගුවන්විදුලිය වගේ දේවල් අයිතියි. මේ ක්ෂේත්රය කාලයත් එක්ක කොහොමද දියුණු වුණේ කියලා තමයි මේ ලිපියෙන් අපි ඉගෙන ගන්නේ.
ICT ඉතිහාසයේ මුල් අවධිය: ගණනය කිරීමේ අවශ්යතාවය
මිනිසාට ගණනය කිරීමේ අවශ්යතාවය ඇති වුණේ ඉතා ඈත අතීතයේ ඉඳලා. මුලින්ම ඇඟිලි, ගල් කැට, කෝටු වගේ දේවල් තමයි ගණනය කිරීම් වලට භාවිතා කළේ. මේ ක්රම දියුණු වෙලා තමයි මුල්ම ගණක යන්ත්රය බිහි වුණේ.
ඇබකසය (Abacus)
ඇබකසය කියන්නේ මිනිසා විසින් නිපදවූ මුල්ම ගණක යන්ත්රය ලෙස සැලකෙනවා. මෙය ක්රි.පූ. 2400 තරම් ඈත අතීතයේ සිටම භාවිතා වී තිබෙනවා. ඇබකසය මගින් එකතු කිරීම්, අඩු කිරීම්, ගුණ කිරීම් සහ බෙදීම් වැනි මූලික ගණනය කිරීම් සිදු කිරීමට පුළුවන් වුණා.
යාන්ත්රික ගණක යන්ත්ර (Mechanical Calculators)
ක්රි.ව. 17 වන සියවසේදී පමණ ගණනය කිරීම් වඩාත් පහසු කිරීමට යාන්ත්රික උපකරණ නිර්මාණය වුණා.
- බ්ලේස් පැස්කල් (Blaise Pascal): 1642 දී ප්රංශ ජාතික ගණිතඥයෙකු වූ බ්ලේස් පැස්කල් විසින් පැස්කලීන් (Pascaline) නම් වූ යාන්ත්රික ගණක යන්ත්රය නිර්මාණය කළා. මෙය එකතු කිරීම් සහ අඩු කිරීම් සිදු කිරීමට සමත් වුණා.
- ගොට්ෆ්රයිඩ් විල්හෙල්ම් ලයිබ්නිස් (Gottfried Wilhelm Leibniz): 1672 දී ජර්මානු ජාතික ගණිතඥයෙකු වූ ලයිබ්නිස් විසින් Step Reckoner නම් වූ යන්ත්රය නිපදවූ අතර, එය එකතු කිරීම්, අඩු කිරීම් වලට අමතරව ගුණ කිරීම් සහ බෙදීම් ද සිදු කිරීමට සමත් වුණා.
විශ්ලේෂණාත්මක එන්ජිම (Analytical Engine) සහ චාල්ස් බැබේජ් (Charles Babbage)
නූතන පරිගණකයේ සංකල්පයට මුල පිරුවේ 19 වන සියවසේදීයි.
- චාල්ස් බැබේජ් (Charles Babbage): බ්රිතාන්ය ජාතික ගණිතඥයෙකු වූ චාල්ස් බැබේජ් 1822 දී වෙනස්කම් එන්ජිම (Difference Engine) නිර්මාණය කළා. ඉන් පසුව 1837 දී ඔහු විශ්ලේෂණාත්මක එන්ජිම (Analytical Engine) සඳහා සැලසුම් ඉදිරිපත් කළා. මෙම එන්ජිමේ ආදාන (Input), සැකසුම් (Processing), ප්රතිදාන (Output) සහ මතක (Memory) ඒකක තිබූ අතර, එය නූතන පරිගණකයක මූලික සංකල්පය වූ බැවින්, චාල්ස් බැබේජ් "පරිගණකයේ පියා" ලෙස හඳුන්වනු ලබනවා.
- ඇඩා ලව්ලේස් (Ada Lovelace): චාල්ස් බැබේජ්ගේ ශිෂ්යාවක් වූ ඇඩා ලව්ලේස්, විශ්ලේෂණාත්මක එන්ජිම සඳහා ක්රමලේඛ ලිවීමෙන් "පළමු පරිගණක ක්රමලේඛිකාව" ලෙස ඉතිහාසයට එක් වුණා.
විද්යුත් යාන්ත්රික යුගය
- හර්මන් හොලරිට් (Herman Hollerith): 1890 දී ඇමරිකානු ජාතික හර්මන් හොලරිට් විසින් සංඛ්යාන යන්ත්රයක් (Tabulating Machine) නිර්මාණය කළා. මෙම යන්ත්රය දත්ත ඇතුළු කිරීමට පංචි කාඩ්පත් (Punch Cards) භාවිතා කළ අතර, එය ඇමරිකානු ජන සංගණනය සඳහා සාර්ථකව භාවිතා කෙරුණා. පසුව ඔහු IBM (International Business Machines) සමාගම ආරම්භ කිරීමට ද දායක වුණා.
ඉලෙක්ට්රොනික පරිගණකවල ආරම්භය
20 වන සියවසේ මැද භාගයේදී ඉලෙක්ට්රොනික තාක්ෂණය දියුණු වීමත් සමඟ පරිගණක ක්ෂේත්රයේ විශාල පිම්මක් ඇති වුණා.
- ඇටනසොෆ්-බෙරි පරිගණකය (Atanasoff-Berry Computer - ABC): 1937-1942 අතර කාලයේදී ජෝන් ඇටනසොෆ් (John Atanasoff) සහ ක්ලිෆර්ඩ් බෙරි (Clifford Berry) විසින් නිර්මාණය කරන ලද මෙය, පළමු ඉලෙක්ට්රොනික ඩිජිටල් පරිගණකය ලෙස සැලකෙනවා.
- ENIAC (Electronic Numerical Integrator and Computer): 1946 දී නිර්මාණය කරන ලද ENIAC යනු විශාලතම සහ මුල්ම සාමාන්ය කාර්ය ඉලෙක්ට්රොනික පරිගණකයයි. එය රික්තක නල (Vacuum Tubes) 18,000 කට අධික ප්රමාණයක් භාවිතා කළ අතර, කාමරයක් තරම් විශාල වුණා.
- ජෝන් වොන් නිව්මන් (John von Neumann): 1945 දී ජෝන් වොන් නිව්මන් විසින් ගබඩා කළ වැඩසටහන් සංකල්පය (Stored Program Concept) ඉදිරිපත් කළා. මෙයින් අදහස් වුණේ පරිගණක වැඩසටහන් පරිගණකයේ මතකයේම ගබඩා කර තැබිය හැකි බවයි. මෙය නූතන පරිගණකවල ක්රියාකාරීත්වයේ පදනම වුණා.
පරිගණක පරම්පරා (Generations of Computers)
තාක්ෂණයේ දියුණුවත් සමඟ පරිගණකවල ප්රමාණය, වේගය සහ කාර්යක්ෂමතාව වෙනස් වුණා. මෙය පරිගණක පරම්පරා පහකට බෙදා දැක්විය හැකියි.
පළමු පරම්පරාව (1940s-1950s)
- ප්රධාන තාක්ෂණය: රික්තක නල (Vacuum Tubes).
- විශේෂාංග: ඉතා විශාල ප්රමාණය, අධික උණුසුම, අඩු වේගය, වැඩි බලශක්ති පරිභෝජනය.
- උදාහරණ: ENIAC, UNIVAC I.
- භාෂාව: යන්ත්ර භාෂාව (Machine Language).
දෙවන පරම්පරාව (1950s-1960s)
- ප්රධාන තාක්ෂණය: ට්රාන්සිස්ටර (Transistors).
- විශේෂාංග: ප්රමාණයෙන් කුඩා වීම, වේගවත් වීම, අඩු බලශක්ති පරිභෝජනය, අඩු උණුසුම.
- උදාහරණ: IBM 7094.
- භාෂා: COBOL, FORTRAN වැනි උසස් මට්ටමේ භාෂා.
තෙවන පරම්පරාව (1960s-1970s)
- ප්රධාන තාක්ෂණය: ඒකාබද්ධ පරිපථ (Integrated Circuits - ICs).
- විශේෂාංග: තවදුරටත් කුඩා වීම, වඩාත් වේගවත් වීම, පරිශීලක-හිතකාමී මෙහෙයුම් පද්ධති (Operating Systems), මූසිකය (Mouse) සහ චිත්රක පරිශීලක අතුරුමුහුණත් (Graphical User Interfaces - GUI) සංකල්පය.
- උදාහරණ: IBM System/360.
සිව්වන පරම්පරාව (1970s-වර්තමානය)
- ප්රධාන තාක්ෂණය: ක්ෂුද්ර සකසනය (Microprocessor).
- විශේෂාංග: පුද්ගලික පරිගණක (Personal